नवनीत गुर्जर यांचा स्तंभ:सोना कितना सोणा है,भारतीय विवाह सोहळ्यांत सोन्याचे वजनच सांगते की लग्न समारंभ किती दिमाखदार झाला..
माणूस झोपताना ‘भावशून्य” होतो तसेच सोन्याचेभावही सामान्य माणसासाठी फारसे महत्त्वाचे नसतात.
खरेदी करायचे असेल तर कितीही महाग असो, तो खरेदीकरतोच.
…आणि खरेदी करायचे नसेल तर स्वस्त झाले तरीमहागच वाटते.
इथेही भाव शून्य!
तरीही सामाजिक प्रतिष्ठा किंवा वादाचे मुख्य मूळ सोनेचअसते.
‘फ्रीडम ॲट मिडनाइट ”पासून आजपर्यंत सोने मोठे सोणा(सुंदर) आहे. लॅरी कॉलिन्स आणि डॉमिनिक लॅपिएरयांचे हे पुस्तक अनेक कारणांनी वादात सापडले. त्यातएक कारण सोने हेही होते. सोन्याचे सिंहासन.
ओडिशाच्या महाराजांची शय्या सोन्याची आहे आणितिची बनावट ब्रिटिश राणीच्या सिंहासनाशी मिळतीजुळतीआहे असे त्यात म्हटले होते. झाला वाद सुरू!
असो, पूर्वी शेअर्स वाढायचे तसेच आता सोने वाढतेआहे. बाजार जणू थरथराट आणि घराघरांत वाद सुरूआहेत.
वाढते भाव पाहून कोणी म्हणते- आजच खरेदी करा.
कोणी म्हणते- अजून स्वस्त होईल. बे-भाव सोने.घराघरांत भाव.
पंतप्रधान सांगत आहेत की सध्या सोने खरेदी करू नका.खरे तर ते याकडे आंतरराष्ट्रीय संदर्भातून पाहत आहेत.
सोने मोठ्या प्रमाणावर आयात केले जाते आणि त्याची किंमत डॉलरमध्ये मोजावी लागते. त्यामुळे पंतप्रधानांच्या आवाहनाचा सरळ अर्थ परकीय चलन साठा टिकवूनकिंवा वाचवून ठेवण्याचा आहे.
हे योग्यही आहे. लाखो रुपये खर्च करून आपण सोन्याचे दागिने खरेदी करतो. शोरूममधून बाहेर पडताच पन्नास हजार- लाखभर रुपये तर बट्ट्यात जातात.
इथेही अनेक प्रकारच्या अडचणी आहेत. हॉलमार्क नसेलतर 22 कॅरेटचा दागिना विकताना सत्तर-ऐंशी टक्केच खरा निघतो. सोन्याविषयीची एक कविता आहे-
‘गढ़ो ऐसो सोना, जास्यूं कान जो टूटे,
प्रेम कर्यो, कुछ बैर बसायो!”
म्हणजे कान फाटतील असे सोने काय कामाचे? प्रेम केलेकी वैर काढले आहे!
असो, भारताच्या संदर्भात पाहिले तर सोन्याशिवाय काम चालत नाही.
आयुष्यही चालत नाही. दिवसभराच्या धावपळीचे मूळ, अनेक मोठ्या आजारांवरचा उपाय ‘झोपण्यात”(सोना)आहे. आजार दूर ठेवण्यासाठी शांत झोप गरजेची असते.एका काळात गळ्यातील वेदना आणि हाताच्यालचक्यासाठी सोन्याचा हार किंवा कडे गरजेचे मानलेजायचे.
याच कारणामुळे सोन्याचे वाढलेले भावही अनेक भावनाजागी करत आहेत. आपल्या देशातील बँकेच्यालॉकरमध्ये लाखो टन सोने शांत झोपले आहे. ते खरेदीतर केले जाते, पण काही मोजक्या प्रसंगी वापरल्यानंतरपुन्हा लॉकरच्या हवाली केले जाते.
कितीही मोठे आर्थिक संकट आले तरी सोन्याचे दागिनेकोणी विकत नाही आणि कोणी विकूही देत नाही.
पण प्रत्येक प्रसंगात ते खरेदी करणे मात्र गरजेचे असते.
भारतीय लग्नांमध्ये तर सोन्याचे वजनच सांगते की लग्नकिती दिमाखदार झाले.
असो, कोणाला सोने आवडते, तर कोणी त्याची लंकाबनवते. लंकेवरून एक कठीण प्रश्न आठवला-
लंका तर हनुमान जाळून आले होते. मग राजतिलकाच्यावेळी रामाने विभिषणाला कोणती लंका सोपवली?जळलेली की डागडुजी केलेली?
उत्तर अगदी सोपे आहे-
उष्णतेमुळे सोने जळत नाही, तर त्याला अधिकचचकाकी येते! पण सोन्याशी जुळत नसलेले बिचारेगुलजार यांच्यासारखे गोट्या ठेवूनही आपल्या खिशातआभाळ सामावून घेतात.
ते काहीसे असे-
“सैकड़ों बार गिने थे मैंने, जेब में नौ ही कंचे थे!
एक जेब से दूसरी जेब में रखते- रखते
इक कंचा खो बैठा हूं!
न हारा, न गिरा कहीं पर-
प्लूटो मेरे आसमान से गायब है!” सोन्याचे भाव वधारतायत ..पूर्वी शेअर्स वधारत होते.आता सोन्याचेभाव वधारतायत. बाजारात हा थरथराटतर आणि घराघरांत वाद सुरू आहेत.वाढते भाव पाहून कोणी म्हणते- आजचखरेदी करा. कोणी म्हणते- अजून स्वस्तहोईल. भावाची पर्वा न करणारे सोने; पणघराघरांत मात्र त्याचेच भाव सुरू आहेत.पंतप्रधान सांगत आहेत की सध्या सोनेखरेदी करू नका. ते याकडे आंतरराष्ट्रीयसंदर्भातून पाहत आहेत.
