महाराष्ट्र राज्यामध्ये दुष्काळ जाहीर. जिल्ह्याप्रमाणे तालुक्यांची यादी.

महाराष्ट्रातील 358 पैकी 265 तालुक्यांमध्ये दुष्काळ; जिल्हानिहाय संपूर्ण यादी जाहीर
265 तालुक्यांमध्ये Trigger-1 लागू; कोणत्या जिल्ह्यात किती तालुके? पाहा संपूर्ण यादी
महाराष्ट्र न्यूज नेटवर्क | विशेष वृत्त
मुंबई, 26 सप्टेंबर 2026 : महाराष्ट्रातील खरीप हंगाम 2026 मध्ये पावसाची तूट आणि अन्य दुष्काळी निकषांच्या पार्श्वभूमीवर राज्य सरकारने मोठा निर्णय घेतला आहे. राज्यातील 358 पैकी 265 तालुक्यांमध्ये दुष्काळ व्यवस्थापन संहितेतील Trigger-1 लागू करण्यात आला आहे.
कृषी आयुक्तांनी 24 सप्टेंबर 2026 रोजी सादर केलेल्या अहवालाच्या आधारे मदत व पुनर्वसन विभागाने 25 सप्टेंबर 2026 रोजी शासन निर्णय काढून 265 तालुक्यांची यादी जाहीर केली आहे.
या निर्णयामुळे संबंधित तालुक्यांमध्ये दुष्काळी उपाययोजना आणि विविध सवलती लागू होणार आहेत. मात्र, पीक नुकसानीची अंतिम आर्थिक मदत या शासन निर्णयातून अद्याप निश्चित करण्यात आलेली नाही. त्यासाठी पंचनामे व नुकसान मूल्यांकनाची प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर स्वतंत्र निर्णय होणार आहे.
जिल्हानिहाय 265 दुष्काळग्रस्त तालुक्यांची संपूर्ण यादी
कोकण विभाग
रायगड — 1 तालुका
श्रीवर्धन
रत्नागिरी — 3 तालुके
रत्नागिरी, संगमेश्वर, राजापूर
सिंधुदुर्ग — 8 तालुके
सावंतवाडी, दोडामार्ग, कणकवली, कुडाळ, वैभववाडी, मालवण, देवगड, वेंगुर्ला
ठाणे — एकही तालुका नाही
पालघर — एकही तालुका नाही
नाशिक विभाग
नाशिक — 10 तालुके
मालेगाव, बागलाण, कळवण, नांदगाव, सुरगणा, इगतपुरी, पेठ, सिन्नर, येवला, देवळा
धुळे — 4 तालुके
धुळे, साक्री, शिंदखेडा, शिरपूर
जळगाव — 15 तालुके
एरंडोल, पारोळा, चाळीसगाव, चोपडा, पाचोरा, जामनेर, जळगाव, भडगाव, अमळनेर, रावेर, भुसावळ, बोदवड, मुक्ताईनगर, यावल, धरणगाव
नंदुरबार — 6 तालुके
अक्कलकुवा, शहादा, नंदुरबार, नवापूर, तळोदा, अक्राणी
अहिल्यानगर — 14 तालुके
नगर, पारनेर, श्रीगोंदा, कर्जत, जामखेड, शेवगाव, पाथर्डी, नेवासा, राहुरी, संगमनेर, अकोले, कोपरगाव, श्रीरामपूर, राहाता
पुणे विभाग
पुणे — 8 तालुके
भोर, वेल्हा, खेड, शिरूर, बारामती, इंदापूर, दौंड, पुरंदर
सोलापूर — 11 तालुके
उत्तर सोलापूर, दक्षिण सोलापूर, बार्शी, अक्कलकोट, मोहोळ, माढा, करमाळा, पंढरपूर, सांगोला, माळशिरस, मंगळवेढा
सांगली — 4 तालुके
मिरज, आटपाडी, जत, कवठेमहांकाळ
सातारा — 6 तालुके
सातारा, खटाव, माण, फलटण, खंडाळा, महाबळेश्वर
कोल्हापूर — 6 तालुके
पन्हाळा, राधानगरी, गगनबावडा, भुदरगड, आजरा, चंदगड
छत्रपती संभाजीनगर विभाग
छत्रपती संभाजीनगर — 9 तालुके
छत्रपती संभाजीनगर, कन्नड, सोयगाव, पैठण, वैजापूर, गंगापूर, खुलताबाद, सिल्लोड, फुलंब्री
जालना — 8 तालुके
बदनापूर, घनसावंगी, अंबड, जालना, परतूर, मंठा, भोकरदन, जाफराबाद
बीड — 11 तालुके
बीड, गेवराई, माजलगाव, केज, आंबेजोगाई, परळी, आष्टी, पाटोदा, शिरूर कासार, धारूर, वडवणी
लातूर — 10 तालुके
लातूर, औसा, अहमदपूर, निलंगा, उदगीर, चाकूर, रेणापूर, शिरूर अनंतपाळ, देवणी, जळकोट
धाराशिव — 8 तालुके
धाराशिव, कळंब, भूम, वाशी, तुळजापूर, लोहारा, परंडा, उमरगा
नांदेड — 14 तालुके
नांदेड, बिलोली, कंधार, लोहा, हदगाव, भोकर, देगलूर, किनवट, हिमायतनगर, माहूर, धर्माबाद, उमरी, अर्धापूर, नायगाव
परभणी — 9 तालुके
पूर्णा, पालम, परभणी, सोनपेठ, जिंतूर, गंगाखेड, सेलू, मानवत, पाथरी
हिंगोली — 5 तालुके
हिंगोली, औंढा नागनाथ, कळमनुरी, सेनगाव, वसमत
अमरावती विभाग
बुलढाणा — 13 तालुके
जळगाव जामोद, संग्रामपूर, चिखली, देऊळगाव राजा, मेहकर, बुलढाणा, सिंदखेडराजा, लोणार, खामगाव, शेगाव, मलकापूर, मोताळा, नांदुरा
अमरावती — 14 तालुके
अमरावती, भातकुली, चांदूर रेल्वे, नांदगाव खंडेश्वर, धामणगाव रेल्वे, अचलपूर, अंजनगाव सुर्जी, तिवसा, धारणी, चिखलदरा, वरुड, मोर्शी, चांदूर बाजार, दर्यापूर
अकोला — 7 तालुके
अकोट, अकोला, पातूर, तेल्हारा, मूर्तिजापूर, बाळापूर, बार्शीटाकळी
वाशिम — 6 तालुके
वाशिम, रिसोड, मालेगाव, मंगरुळपीर, कारंजा, मानोरा
यवतमाळ — 16 तालुके
यवतमाळ, बाभूळगाव, कळंब, दारव्हा, दिग्रस, आर्णी, नेर, पुसद, उमरखेड, महागाव, वणी, मारेगाव, झरी-जामणी, केळापूर, घाटंजी, राळेगाव
नागपूर विभाग
वर्धा — 7 तालुके
वर्धा, सेलू, देवळी, आर्वी, समुद्रपूर, हिंगणघाट, आष्टी
नागपूर — 14 तालुके
नागपूर, कामठी, सावनेर, पारशिवनी, मौदा, भिवापूर, कळमेश्वर, काटोल, रामटेक, हिंगणा, उमरेड, कुही, नरखेड, नागपूर शहर
भंडारा — 3 तालुके
भंडारा, पवनी, लाखांदूर
गोंदिया — 1 तालुका
तिरोडा
चंद्रपूर — 12 तालुके
चंद्रपूर, भद्रावती, गोंडपिंपरी, राजुरा, कोरपना, मूल, वरोरा, सावली, चिमूर, नागभीड, सिंदेवाही, पोंभुर्णा
गडचिरोली — 2 तालुके
गडचिरोली, चामोर्शी
एकूण 265 तालुक्यांचे विभागनिहाय चित्र
महसूल विभाग
दुष्काळग्रस्त तालुके
कोकण
12
नाशिक
49
पुणे
35
छत्रपती संभाजीनगर
74
अमरावती
56
नागपूर
39
एकूण
265
वरील जिल्हानिहाय आकडेवारीची एकूण बेरीज 265 तालुके होते.
दुष्काळ जाहीर झाल्यानंतर कोणत्या सवलती मिळणार?
Trigger-1 लागू झालेल्या 265 तालुक्यांसाठी शासनाने विविध दुष्काळी उपाययोजना लागू केल्या आहेत.
यामध्ये —
जमीन महसुलात सूट
पीक कर्जाचे पुनर्गठन
शेतीशी संबंधित कर्जाच्या वसुलीला स्थगिती
कृषी पंपांच्या चालू वीजबिलात सवलत
विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा शुल्कात माफी
रोजगार हमीच्या कामांच्या निकषात शिथिलता
आवश्यकतेनुसार टँकरने पाणीपुरवठा
जनावरांसाठी चाऱ्याची व्यवस्था
अन्नधान्याची व्यवस्था
जलसंधारणाची कामे
यांचा समावेश आहे.
पीक नुकसानीची मदत कधी मिळणार?
265 तालुक्यांमध्ये दुष्काळी Trigger-1 लागू झाला असला तरी पीक नुकसानीची प्रत्यक्ष आर्थिक मदत या निर्णयातून जाहीर झालेली नाही.
आता संबंधित जिल्ह्यांमध्ये पीक नुकसानीचे पंचनामे करण्याची प्रक्रिया सुरू होणार आहे. जिल्हाधिकाऱ्यांना पंचनामे तातडीने सुरू करण्याचे निर्देश देण्यात आले असून, पिकांच्या स्थितीचे छायाचित्र आणि GPS Coordinates संकलित करून अहवाल कृषी आयुक्तांमार्फत शासनाला सादर करण्याच्या सूचना आहेत.
पंचनामे आणि नुकसान मूल्यांकनानंतर शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत देण्याबाबत स्वतंत्र शासन निर्णय होणार आहे. त्यामुळे दुष्काळ जाहीर झाला असला तरी नुकसानभरपाईची रक्कम तत्काळ खात्यात जमा होईल, असे या निर्णयातून स्पष्ट झालेले नाही.
महाराष्ट्रातील 265 तालुक्यांची ही यादी शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची
राज्यातील 358 पैकी 265 तालुक्यांमध्ये Trigger-1 लागू झाल्यामुळे राज्याच्या मोठ्या भागावर दुष्काळाचे संकट असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.