Understanding Climate Change Challenges & Solutions
- Marathi News
- Opinion
- Chetan Singh Solanki Opinion: Understanding Climate Change Challenges & Solutions
20 तासांपूर्वी
- कॉपी लिंक
हवामान बदल ही मानवजातीने स्वतःसाठीच निर्माणकेलेली सर्वात गंभीर समस्या आहे. तापमान वाढत आहे.पावसाचे स्वरूप बदलत आहे. तसेच, नैसर्गिक आपत्तींमुळेजगभरात मोठ्या प्रमाणावर नुकसान होत आहे. यावर मातकरण्यासाठी सरकारे धोरणे आखत आहेत. उद्योग नवीनतंत्रज्ञान विकसित करत आहेत. सौर ऊर्जेचा वापर वाढतआहे आणि झाडेही लावली जात आहेत. असे असूनहीजागतिक तापमानवाढ सातत्याने सुरूच आहे. आपण कुठेचुकत आहोत? आपल्याला केवळ उपायांची नव्हे, तर यासमस्येच्या सखोल आकलनाचीही गरज आहे. यालेखात वेगवेगळ्या काळातील आणि पार्श्वभूमीतील 4व्यक्तींनी मांडलेले 4 विचार दिले आहेत. आपण कुठे चुकतआहोत व हवामान सुधारण्याची योग्य दिशा कोणती असूशकते, हे समजून घेण्यास ते आपल्याला मदत करतील.
सौदी अरेबियाचे माजी तेल मंत्री शेख अहमद झाकीयमानी म्हणाले होते, “दगडांच्या कमतरतेमुळे अश्मयुगसंपले नव्हते. त्याचप्रमाणे, जगातले तेल संपण्याच्या खूपआधीच तेल युग (पेट्रोल, डिझेल आणि गॅसचे युग)संपुष्टात येईल.” हवामान बदलाच्या संदर्भात याचा अर्थअत्यंत स्पष्ट आहे. कोळसा, पेट्रोल आणि गॅस संपण्याचीआपण वाट पाहू शकत नाही. त्यांचा वापर आपण कमीकरायला हवा आणि शेवटी तो बंदच करायला हवा. कारण,हे इंधन जाळल्यामुळे बाहेर पडणारा कार्बन डायऑक्साइडपृथ्वीला सातत्याने उष्ण करत आहे.
तेल युग कधी संपवायला हवे, याबाबत अमेरिकेचे माजीराष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांचे एक प्रसिद्ध विधान आहे-“हवामान बदलाचे परिणाम अनुभवणारी आपली पहिलीपिढी आहे. आणि यावर काहीतरी ठोस उपाययोजना करूशकणारी आपली शेवटची पिढी आहे.” म्हणजेच, हवामानबदल ही आता केवळ येणाऱ्या पिढ्यांची समस्या राहिलेलीनाही. आपल्याला आता, याच क्षणी आणि प्राधान्याने यावरकारवाई करावी लागेल.
प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ अल्बर्ट आइन्स्टाइन म्हणाले होते, “ज्यापातळीवरील जाणिवेने एखादी समस्या निर्माण केली आहे,त्याच पातळीवरील जाणिवेने ती समस्या सोडवता येतनाही.” अधिक उत्पादन, अधिक उपभोग आणि सातत्यपूर्णआर्थिक वाढ या गोष्टींना आपण प्रगतीचा पाया मानले.याचमुळे आज हवामान बदल झाला आहे. त्यांच्या मते,आपण केवळ जास्त सौर ऊर्जा, अधिक इलेक्ट्रिक वाहनेकिंवा नवीन तंत्रज्ञानाच्या आधारे ही समस्या सोडवू शकतनाही. आपल्याला वेगळ्या दिशेने विचार करावा लागेल.
योग्य दिशा ठरवण्यासाठी महात्मा गांधींचा एक प्रसिद्धविचार बहुधा सर्वात महत्त्वाचा आहे. “पृथ्वीवर प्रत्येकमाणसाची गरज पूर्ण करण्यासाठी पुरेशी संसाधने आहेत,परंतु प्रत्येकाची हाव पूर्ण करण्यासाठी नाहीत.” पृथ्वीमर्यादित आहे. तिची जमीन, पाणी, जंगले आणि खनिजेमर्यादित आहेत. त्यामुळे आपला उपभोगही मर्यादितअसायला हवा. आपल्याला गरज आणि हाव यातीलफरक पुन्हा एकदा समजून घ्यावा लागेल. आपण अन्न,कपडे, वाहने, घरे, मोबाइल, प्रवास अशा हजारो वस्तू आणिसेवा विकत घेतो. त्यांची मागणी करतो. गाडी असो, कपडेअसोत किंवा लाइट, पंखा असो, आपल्या प्रत्येकउपभोगानेनिसर्गाचे काही ना काही नुकसान होतच असते.
या 4 विचारांची सांगड घातली, तर हवामान बदलाचेकारण आणि सुधारणेची स्पष्ट दिशा दिसते. जीवाश्मइंधनाचा वापर थांबवा.आत्ताच कारवाई करा. आपलाविचार बदला. उपभोग मर्यादित करा. तसेच, जीवन आणिव्यवस्था जिथे शक्य असेल तिथे लहान बनवा. (हे लेखकाचे वैयक्तिक मत आहे.)
